“PİYER LOTİ” İSMİNİ O TEPEDE İSTEMİYORUZ!

Piyer Loti Tepesi, İstanbul’un Eyüpsultan ilçesinde, Haliç’in muhteşem manzarasını yukarıdan gören tarihi ve turistik bir tepedir. Adını, 1876 yılında İstanbul’a yerleşen ve sık sık bu tepedeki kıraathaneye gelip eserlerini kalabalığın içinde yazan ünlü Fransız yazar Piyer Loti’den (Julien Viaud’den) almıştır. Piyer Loti Tepesi, tarihi dokusu, yemyeşil doğası ve eşsiz panoramik Haliç manzarası ile hem yerli hem de yabancı turistlerin İstanbul’daki en popüler uğrak noktalarından biridir. (Piyer Loti Tepesi ve o tepeye adını veren Piyer Loti hakkındaki ansiklopedik bilgi kısaca böyle.)

Piyer Loti hakkında Türk ve Osmanlı Dostu olduğuna dair rivayet olsa da, başka rivayetlerde Piyer Loti Doğu Toplumlarına ve Türklere yukarıdan bakan, onları egzotik bir nesne gibi gören bir oryantalist olarak görülür.

Şimdi bu adamın bir Türk ve Osmanlı hayranı ve dostu mu yoksa tam tersi bir adam mı olduğunu, hatta sosyal medyada binlercesi bulunan resimlerine bakarsanız, özel hayatında çok da makbul bir adam olmadığını (hatta ahlaksız bir sapık olduğunu) düşünürsünüz. (Şimdi bu adamın Türk ve Osmanlı Dostu olup olmadığını ve özel hayatını da bir tarafa bırakalım ve esas şu konuya gelelim.)

İstanbul Eyup Sultan’da bulunan meşhur Piyer Loti Tepesinin isminin İdris-i Bitlisi Tepesi olarak değiştirilmesi bu Ülkede zaman zaman gündeme gelir ve bunun için etkinlikler ve kampanyalar düzenlenir ve sonunda yine hiçbir şey değişmez. (Bu günlerde de yine bir kampanya ve gündem oluşturma çabaları var.)

Biz de bu hususta çok yazdık ve çizdik. Kimse oralı olmadı. (İşte bu husustaki 3 Ekim 2022 tarihli bir yazım.) O yazımda, özetle şöyle seslenmişim:

“Bizlerin İdris-i Bitlisi Tepesi diye adlandırdığımız yer, resmi kayıtlarda ‘Piyer Loti Tepesi’ olarak geçmektedir. Bu tepe adını 1876 yılında İstanbul’a gelerek buraya yerleşen ve sık sık bu tepedeki bir kıraathaneye gelmesiyle tanınan Fransız roman yazarı ve Doğu Bilimci (Oryantalist) Julien Viaud’dan almıştır. Bu Oryantalist hakkında Osmanlı ve Türk Düşmanı olduğuna ve daha başka olumsuz tarafları (yüz kızartıcı halleri) olduğuna dair iddialar çoktur. Bunların doğru ya da yanlış olduğunu bir kenara bıraksak, adamın Oryantalist olması bile başlı başına olumsuzluktur. Çünkü Osmanlı’yı inceleyen Oryantalistler, esasında kendi Ülkeleri adına bilgi toplayıcı ve en başta Osmanlı Devleti ve halkı olmak üzere tüm Doğu toplumlarının sömürülmesine zemin hazırlayan bilim kisvesi altındaki istihbaratçılardır. Yalnız bu nedenle bile Piyer Loti Tepesi’nin isminin değiştirilmesi ve İdris-i Bitlisi Tepesi olarak, tekrar eski haline getirilmesi gerekir. Çünkü o tepe 1934 yılına kadar İdris-i Bitlisi’nin orada köşkü olmasından dolayı o adla anılmaktaydı. İnşallah yetkililer bu yazım üzerine harekete geçerek Piyer Loti Tepesi’nin ismini İdris-i Bitlisi olarak değiştirirler. Bu hususta asıl görev İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına düşmekte ise de elbette bu noktada Merkezi İdarenin de yetkisi vardır. Merkezi İdare halkın konudaki taleplerini dikkate alarak re’sen hareket edebilir. Merkezi İdare olarak da İçişleri Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve İstanbul Valiliği yetkilidir. Tekrar belirtiyorum, Piyer Loti Tepesi’nin isminin İdris-i Bitlis-i Tepesi olarak değiştirilmesi mühimdir.

Bu talep şahsi değil Milli bir taleptir. Bu talep yalnızca benim talebim değildir. Milyonlarca vatandaşımızın bunu talep ediyor. Bunu öğrenmek zor değil. Sosyal medyaya bir baksanız dahi halkımızın büyük çoğunluğunun Piyer Loti Tepesi isminden rahatsız olduğu açıktır. Ben bunu genel olarak sosyal medyada ve özel olarak da yakın çevremden bizzat gözlemledim. Bir ziyaretim sırasında ‘Piyer Loti Tepesi’nde olduğumu’ belirttiğim bir sosyal medya paylaşımımda o kadar çok fazla tepki aldım ki, halkımız Piyer Loti Tepesi’nin isminden rahatsız olduğunu o vesileyle bir kez daha anladım. Halkımızın büyük çoğunluğu Fransız bir Yazarın ve Osmanlı’ya ve kültürümüze düşman birisinin değil, bizzat Osmanlı ve Türk Dostu İdris-i Bitlisi’nin isminin o Tepe’ye verilmesini istiyor. Bir de şunu düşünelim, Fransa’nın başkenti Paris’te herhangi bir meşhur mekana ve çok kişinin ziyaret ettiği bir yere bir Türk’ün ismini verirler mi? Mesela Yunus Emre’nin adı, Necip Fazıl’ın adı, Mehmet Akif’in adı Fransa’da her hangi bir mekana, herhangi bir alana isim olarak verilir mi? Bu mümkün değildir. Peki, biz niye bir Fransız’ın adını İstanbul’un en meşhur tepesine isim olarak veriyoruz? Bu soruyu düşünmekte fayda vardır.

İstanbul Eyüpsultan İlçesindeki o meşhur tepeye isminin verilmesini talep ettiğimiz zatı tanıyalım: İdris-i BitlisiYavuz Sultan Selim Han Döneminde yaşamıştır. O dönemde Osmanlı siyasetinde aktif bir rol üstlenmiş, Doğu ve Doğu Anadolu’daki halkın Osmanlı’ya bağlanmasında etkili bir görev üstlenmiştir. 1514 yılında Yavuz Sultan Selim Han ile birlikte Şah İsmail’e karşı Çaldıran Savaşına katılmış ve komutanlık görevi icra etmiştir. 1516 yılında ihdas edilen ve merkezi Diyarbakır olan Doğu Kazaskerliği rütbesi ve görevi İdris-i Bitlisi’ye tevdi edilmiştir. İdris-i Bitlisî, ömrünün son yıllarını İstanbul’da ilmi çalışmalara ve eser yazmaya ayırmıştır. Dini ve Fenni İlimlere ait 30 civarında yazılı eseri mevcuttur. İdris-i Bitlisî, 12 Kasım 1520 yılında İstanbul’da, Yavuz Sultan Selim Han’ın vefatından kısa bir süre sonra Hakk’ın rahmetine kavuşmuştur. Ruhu şad olsun. Evet yazımın en sonunda yüksek sesle haykırıyorum ki, ‘o tepenin adı İdris-i Bitlisi Tepesi olmalıdır.”

Bu seslenişimin tarihi: 3 Ekim 2022 ve bu seslenişim halen internete mevcuttur ve Google aramasında bulunabilir.

Bu seslenişimden 4 yıl sonra bu günlerde yine bu hususta (Piyer Loti Tepesi’nin ismimin İdris-i Bitlisi Tepesi olarak değiştirilmesi için) kampanya ve etkinlikler düzenleniyor. Bu sefer kampanya ve etkinlik daha geniş bir yelpazede cereyan ediyor. Sosyal medya ünlülerden bazıları da bu kampanyaya destek veriyor. Fakat hiçbir Yetkili Resmi kuruluştan yine tepki ve cevap yok. Kendimizi duvar ile konuşuyoruz gibi hissetmeye başladım. Söz dönüp dolaşıp Piyer Loti’ye gelince hiçbir Resmi Kurum’dan bir açıklama yok. Ya da biz mi bilmiyoruz. Bu durum bana çok ilginç geliyor.

Yani bizim bilmediğimiz bir şey mi var? Fransa’yı küstürmek mi istemiyoruz? Halkın bir çoğu Piyer Loti Tepesi’nin isminin değiştirilmesini ve isminin İdris-i Bitlisi gibi tüm halkımızın gönlünde yer etmiş bir şahsiyetin ismi ile değiştirilmesini istiyor. Ancak bu makul talep yerine getirilmediği gibi, resmi yetkililerden bu konuda hiçbir tepki ya da cevap da gündeme düşmüyor.

İşte bu bana çok garip geliyor.

Haydi hayırlısı.

İnşallah bu hususta Resmi Yetkililerden bir cevap gelir.

Yani o adamın ismi orada o Tepede, ebedi kalacaksa ve bunun da bir nedeni varsa, onu da bilelim.

Ahmet Sandal